HERDENKEN EN GEDENKEN

Zaterdag 20 oktober 2018

Het is weer bijna Allerzielen, een westerse rooms-katholieke traditie op 2 november. In Nederland gaan we steeds meer samen gedenken, zo ook met Allerzielen geloof speelt dan niet altijd een rol. Tegenwoordig is er meer ruimte om je verdriet te laten zien, het mag maar het hoeft niet. Landelijk zie je bijzondere herdenkingsbijeenkomsten en dat kan troost bieden. Er komen oproepjes via de social media: ‘voor wie brand jij een kaarsje?’ of ‘aan wie denk jij?' We plaatsen berichten en laten openlijk ons verdriet zien en dat is fijn dat dit kan en mag, daar kunnen we troost uit halen. Is dat niet jou manier, dan wil dat niet zeggen dat je geen verdriet hebt of nooit aan de persoon denkt. Sommige kiezen ervoor om alleen of in kleine kring te rouwen en te gedenken, daar is geen goed of fout in.

Ieder gedenkt op zijn eigen manier en dat moeten we respecteren. Je kunt jouw verdriet en jouw gedenkwijze niet bij een ander opleggen. De een vind de verjaardag of sterfdag een herdenkingsmoment, andere hebben weer een ander moment. Bij de een gaat het ‘gewone’ leven sneller door als bij de ander, daar zijn geen regels voor. Je ziet in relaties dat dit heel lastig kan zijn, de een wil er wel over praten de ander niet.  Het ligt heel gevoelig en je kunt elkaar daarin veel pijn doen en elkaar hierin ook verliezen. Door elkaar niet de ruimte te geven, ontstaat er boosheid en onbegrip. Er zijn voorbeelden genoeg dat dit families heeft verscheurd en dat maakt het verdriet alleen maar groter.

Als ik al naar mezelf kijk: Ik was 9 toen mijn vader stierf, Leon was 10 toen zijn moeder stierf. Het is altijd wel fijn geweest dat we van elkaar weten wat het is om een ouder op jonge leeftijd te verliezen. Toch gedenken wij ieder op onze eigen manier, Leon gaat regelmatig naar het kerkhof en verzorgt de graven en ik kom er eigenlijk nooit. Ik heb weer een gedenkplekje thuis, en Leon heeft daar geen moeite mee (zie foto). Toen ik nog jong was, moesten we van mijn moeder naar de kerk bijvoorbeeld op de sterfdag of verjaardag van mijn vader. Ze gaf dan geld aan de kerk en dan werd de naam van mijn vader genoemd, ik vond dat vreselijk maar oh wee als we niet gingen wat moesten de mensen er wel niet van denken. Ik werd ouder en kwam in de puberteit, was met hele andere dingen bezig. Werd verliefd, ging trouwen en kreeg zelf kinderen. Ik miste mijn vader wel, maar het ontdekken van mijn eigen rol in het leven maakte dat gemis toch anders. Ik heb het er nu vaak met Leon over, laatst nog met onze jongens erbij, hoe wij dit hebben ervaren. Wij voelen daarin wel hetzelfde, ieder moet zijn leven kunnen leven en gedenken zoals hij of zij dat wil en wanneer en waar hij of zij wil. Naar mate we ouder werden kreeg het verlies veel meer betekenis en dachten en denken we er vaker over na, dat ervaren we beide zo.

Ik mijn werk kom ik het vaker tegen dat het "anders" rouwen en herdenken veel problemen kan geven. Als bijvoorbeeld een moeder haar kind verliest en ziet dat haar schoonzoon of schoondochter het leven weer oppakt hoe moeilijk ook, er  weer ruimte komt  voor plezier en misschien wel een nieuwe liefde, dat kan heel veel pijn doen. Ook al gunt ze het haar schoonzoon of schoondochter nog zo, het doet pijn. Zien dat jouw kleinkinderen door gaan met het leven, dat vind je wel fijn, maar bij jou blijft het gemis dagelijks een zware last. Het kan heel moeilijk zijn om elkaar hierin vrij te laten en toch samen een manier te vinden om hier mee om te gaan.

Mijn eigen persoonlijke ervaring is het gezin van mijn broer. Ik heb het al vaker geschreven, wat heeft hij een fantastisch gezin achtergelaten. Zijn vrouw had en heeft oog voor mijn rol als zus van haar man en ziet wat het met je doet om je broer te verliezen. Dat wordt vaak onderschat maar niet door Anne, mijn schoonzus en daar ben ik haar enorm dankbaar voor. Zijn kinderen waren heel jong en gingen puberen, studeren en op zichzelf wonen. We hadden en hebben veel oog voor elkaar, maar ik heb ervoor gewaakt dat ik ze niet mijn verdriet op ging leggen. Mijn schoonzus kreeg een nieuwe relatie en ja dat was wel  even een dingetje, maar ik heb het omarmd het nieuwe geluk van mijn schoonzus. Ik omarm de ontwikkelingen van de kinderen, ben trots op ze en dat maakt onze band juist zo sterk. Ik zie dingen van mijn broer in ze terug en dat koester ik. Nu zien we elkaar een stuk minder, ze hebben het allemaal druk met hun eigen leven maar we zijn wel dol op elkaar en als we elkaar weer zien dat merk je dat het goed zit. De oudste is nu bezig met zijn trouwplannen en dat gaat in Canada plaatsvinden en ik mag daarbij zijn, daar ben ik erg dankbaar voor. Mijn broer is bijna dagelijks in mijn gedachten ik mis hem enorm, soms praat ik tegen hem of schreeuw naar hem maar het blijft stil aan de andere kant. Mijn gedenkmomenten zijn die van mij en ga ik zeker niet een ander opleggen, ik geef ze allemaal de ruimte om het te doen op hun eigen wijze. Oh ja, hoe ik mijn best ook doe het lukt me ook niet altijd en kan soms mijn tong wel afbijten of pieker erover dat ik misschien toch te veel heb gezegd maar ik hoor het nooit van ze. Soms komt mijn broer ter sprake als we allemaal samen zijn en dat is fijn maar soms ook niet, dat hoeft ook niet. We weten van elkaar dat hij nog steeds heel belangrijk is en we hem niet vergeten. Ik zeg regelmatig tegen ze dat hij wel erg trots op zijn wolk moet zitten daarboven, wat doen ze het allemaal goed en ieder op hun eigen manier. Ik ben trots dat ik hun tante en schoonzus ben.

Na het overlijden van mijn broer wilde onze Tim graag zijn rode vest, dit vest hing sindsdien op zijn kamer. Toen hij ouder werd en op zichzelf ging wonen, bleef het vest hier achter. Nu trek ik het wel eens aan, als ik me verdrietig voel en dan voel ik hem toch dichterbij en dat biedt troost. Mijn schoonzus heeft na zijn overlijden een kussen voor mij gemaakt met stofjes van zijn kleren, dat ligt op een stoel naast mijn bed. Dat kussen pak is soms en dat geeft me troost en geborgenheid en dat vooral ook tijdens mijn ziekteproces.

Wat ik met deze blog wil zeggen: Geef elkaar de ruimte in het gedenken en herdenken. Als er geen foto in de kamer staat, wil  dat niet zeggen dat er niet aan hem of haar wordt gedacht. Hoe moeilijk ook omarm de ontwikkelingen in het leven, omarm die nieuwe liefde, dat zorgt dat je met elkaar in contact blijft. Ben dankbaar voor de dierbare momenten die je samen hebt en leg niet jouw verdriet op aan een ander. Ja het is moeilijk en de een kan er beter mee omgaan als de ander, maar maak van je verdriet vooral geen boosheid en respecteer elkaar hierin.

Lukt het je niet om de ander de ruimte te geven, praat er dan met iemand over die er verder van af staat. Praten over jouw verdriet,  jouw onmacht of boosheid, geeft weer ruimte en opent een deur voor je gezamenlijke verdere leven met alle herinneringen.

Loop je  vast in het verdriet en wil je weten of ik hierin iets voor jou kan betekenen, neem dan vrijblijvend contact met me op. 

Marion Reefs

06-251 64 251

contact@marionreefs.nl

www.marionreefs.nl